“Цяпер я барыга. Гандлюю шклом на рынку”. Чым вымушаны займацца людзі тэатра ў Беларусі

У дзясятку найбольш высокааплатных прафесій Беларусі не значацца ні акцерская, ні драматургическая, ні якая іншая тэатральная. І ў Год культуры AFISHA.TUT.BY вырашыла даведацца, дзе даводзіцца падпрацоўваць і чым яшчэ займацца, акрамя тэатра, людзям сцэны.

Вераніка Вінель, кіраўнік Бабруйскага тэатра драмы і камедыі імя В. І. Дуніна-Марцінкевіча: «Сярэдні заробак у месяц — 3,5 мільена»

Скончыла Беларускую дзяржаўную акадэмію мастацтваў, працуе па спецыяльнасці.

— Я не думаю, што толькі Бабруйска тычыцца такая сітуацыя. Акцеры мала зарабляюць, і гэта факт. Так, да прыкладу, Канстанцін Лебедзеў (адзін з запатрабаваных акцераў) заняты ў нас у тэатры ” на паўстаўкі і дадаткова працуе на заводзе «Белшына». Вядома, гэта вымушаная сітуацыя: двое дзяцей, жонка — таксама акторка. Яшчэ адзін акцер таксама працаваў на заводзе, але пазней мы знайшлі магчымасць, так бы мовіць, перавесці яго ў тэатр. Сярэдні заробак у месяц — 3,5 мільена. У маладых і таго менш — 2,5 млн. У некаторых есць паўтары стаўкі, хто-то дадаткова вядзе гурткі, падзарабляюць удзелам у розных мерапрыемствах, але такая практыка ўсюды існуе.

Бюджэтнае фінансаванне ў нас — каля 86 працэнтаў, усе астатняе зарабляем самі. Гэта наша выручка ад продажу квіткоў. Фінансаваньня хапае на аплату «камуналкі» і заработную плату работнікаў. Прыватных інвестараў цяпер не так шмат, але ў нас была спонсарская практыка. Патэнцыял у нас есць, хоць мы разумеем, што наўрад ці калі-небудзь атрымаецца выйсці на самаакупнасць, але, тым не менш, трэба старацца. Тым больш што, нягледзячы на ўсе цяжкасці, мы займаемся любімай справай.

Павел Расолька, драматург: «Цяпер я барыга. Гандлюю шклом на рынку»

Піша п’есы з 2005 года. Як сцвярджае сам, «часам дзе-то хто-то калі-то як-то ставіць, лепш не скажаш. Спецыяльнасць — пралетар. Шмат працаваў на будоўлі, як на „дзядзьку“, так і на сябе».

— Сумяшчаецца прыемнае з карысным вельмі проста: хто-то час траціць на тэлевізар, хто-то на рыбалку, хто-то любіць калупацца ў гаражы… Ну, а я адкрываю ворд і пачынаю пісаць. У апошні час раблю гэта нячаста. У сярэднім выходзіць па дзве п’есы ў год.

Я ўпэўнены, што жыць на ганарары ў нашай краіне рэальна. Праўда, робяць яны з розных месцаў. А вось з аўтарскімі ў нас туга. Чаму так адбываецца? Не ведаю. Усе прывыклі плакацца на тэму таго, што мала выдзяляецца сродкаў з дзяржбюджэту. А з другога боку, мабыць, нам проста не хапае мужнасці, каб паспрабаваць зарабіць грошы па ўласнай ініцыятыве. І гэта не змяніць. Хоць бы таму, што попыт нараджае прапанову. Глядач наш непатрабавальны (мякка кажучы), і таму кідаць бісер ніхто не збіраецца.

Зразумела, у Мінску (за ўсю краіну не скажу) адбываюцца ўсялякія тэатральныя руху і здараюцца альтэрнатыўныя афіцыйным тэатрам праекты, але гэта ўсе мае ўзровень мясцовага значэння, скажам так.

Акрамя пісьменніцкай дзейнасці (п’есы і кінасцэнары), я музицирую. Нават часам пішу музыку сябрам-рэжысерамі для спектакляў і кіно.

Гэта значыць, па логіцы рэчаў, я ўжо даўно павінен тут як сыр у масле катацца, атрымліваючы розныя ўзнагароды ад творчай дзейнасці, але гэтага няма, таму мая асноўная праца — гандаль на рынку.

Канстанцін Сцешык, драматург: «На пісьменніцтва тупа не застаецца часу»

Піша п’есы з 2004 года, па спецыяльнасці не працуе. Інфармацыю аб цяперашнім месцы працы аддае перавагу захоўваць у сакрэце.

Заняў 2-е месца на конкурсе «Еўразія» ў 2005 годзе, у 2014-м на фестывалі ў Чэбаксарах атрымаў кінапрэмію за лепшы сцэнар.

— Я працую ў адным з навучальных устаноў адміністратарам (не сістэмным). Сумяшчаць з драматургіяй гэта вельмі цяжка, паколькі на пісьменніцтва тупа не застаецца часу. Жыць на ганарары нерэальна ў прынцыпе. За ўвесь той час, што я займаюся драматургіяй (12 гадоў), мне плацілі за тэксты катэгарычна рэдка і вельмі мала. У нашай краіне наогул выключна плаціў толькі «Свабодны тэатр». ТЭАРТ павінен быў заплаціць за пастаноўку ў 2013 годзе, але толькі з умовай перадачы ім выключных правоў на маю п’есу — я адмовіўся, зразумелая справа. Нейкія грошы атрымліваю ў ECLAB, дзе лічуся выкладчыкам.

Можа, прагучыць па-дурному, але ні ў нашай краіне, ні ў Расіі праца драматурга працай не лічыцца. Калі толькі ты не працуеш на серыяльны канвеер. Тэатральныя драматургі — гэта наогул ніжэйшая каста. Акрамя «пісьменніцтва», я элементарна вымушаны зарабляць на жыцце.

Віталь Каралеў, драматург: «Шэсць гадоў у міліцыі, потым тры гады фрыланс, а цяпер рэкламнае агенцтва»

Піша п’есы 2 гады, працуе сцэнарыстам ў рэкламным агенцтве.

Член Саюза пісьменнікаў Масквы з 2014 года.

Спектакль па п’есе «Участковыя, або Преодолеваемое процідзеянне» уключаны ў праграму Міжнароднага форуму тэатральных мастацтваў ТЭАРТ-2015, прэм’ера спектакля па п’есе «Опіум» адбылася 15 красавіка 2016 года.

Лаўрэат міжнародных драматургічных конкурсаў «Рэмарка», «Еўразія», «Свабодны тэатр» і інш. Творы, апублікаваныя ў розных часопісах і зборніках («Кальцо-А», «Літары», «Анталогія беларускай драматургіі» і інш.)

— Законы драматургіі я вывучаў самастойна па падручніках, семінарах, вебинарам і наогул ўсім, што можна было толькі дастаць.

У выніку сеў і напісаў п’есу, «Участковых…». Адправіў яе ў цэнтр беларускай драматургіі, яна зацікавіла пэўных людзей. Па тэксце зрабілі якасную чытанне (рэжысерам стала Алена Силутина), атрымаўся амаль спектакль. У выніку ен трапіў на міжнародны форум тэатральнага мастацтва ТЭАРТ, дзе яго ўбачыла шырокая публіка і тэатральныя крытыкі.

Калі спектакль ішоў на малой сцэне РТБД, мне плацілі грошы. За паказы «Опіуму» (спектакль, грошы на які збіралі пры дапамозе краўдфандынгу. — Заўв. аўт.) я таксама атрымліваю пэўны ганарар. Але гэта праектны тэатр, г. зн. грошы гэта значыць, пакуль праект есць, то няма. А яшчэ праблема ў тым, што мяне не ставілі ў гостеатрах, я ж быў толькі ў РТБД на малой сцэне. Так, у мяне быў дагавор, але гэта не той маштаб, і грошы гэтыя невялікія.

Для мяне драматургія — гэта хобі. А працую я на працы. Шэсць гадоў у міліцыі, потым тры гады фрыланс, а цяпер рэкламнае агенцтва. Я б з задавальненнем пісаў толькі п’есы, калі б мне за гэта плацілі разумныя грошы. Калі б была такая ў нас пасаду — драматург у тэатры.

Есць драматургі, якія пішуць па п’есе у месяц, і яе ставяць. А есць тыя, якія пішуць п’есы ўжо дзесяць гадоў — і нічога. Гэта як акцеру стаць знакамітым — трэба патрапіць на хвалю. Цяпер пракарміць сябе і сваю сям’ю на ганарары я не магу. Амаль усе нашы драматургі занятыя ў іншых сферах. І я лічу, што для каго-то гэта нават прадуктыўна: не выжимаешься інтэлектуальна, як лімон.

Васіль Чаранкоў (імя зменена па просьбе героя), акцер: «Падзарабляю вядучым на радые, перыядычна здымаюся ў рэкламе і короткометражках»

Працуе ў адным з дзяржаўных тэатраў, падзарабляе здымкамі ў рэкламе і вядучым на радые.

— Я заканчваў Акадэмію мастацтваў, тэатральнае аддзяленне, акцерскі факультэт. Цяпер працую ў тэатры, сам размеркаваўся сюды пасля вучобы. Падзарабляю вядучым на радые, перыядычна здымаюся ў рэкламе і короткометражках, але вось з другім, хутчэй, на некамерцыйнай аснове. На акцерскую зарплату жывецца добра месцамі, месцамі не вельмі. У нас у тэатры бальная сістэма, а гэта значыць, што на кожны спектакль у рэпертуары мае пэўную колькасць балаў, як і кожная ў ім ролю. У залежнасці ад занятасці зарплата можа быць альбо больш, альбо менш — гэта лагічна, і яна ў мяне заўседы вельмі плаваючая. Ты можаш згуляць тры спектаклі ў масоўцы ці пяць на галоўных ролях. Усе вельмі вариативно. Маладыя акцеры ў сярэднім атрымліваюць 5 мільенаў у месяц. Але, зноў жа, гэтая лічба рухомая у абодва бакі. Можа быць 6, 7, ці нават 8 мільенаў, а можа быць і 2. Усе залежыць ад роляў і спектакляў, на гэтым бо ўсе завязана. Вядома, у гэтай сітуацыі узроставым акцерам значна складаней: некалькі спектакляў у дзень ўжо не так «отбегаешь». І хіба справядліва, што з такім вопытам ім даводзіцца жыць на грошы? Таму ў тэатры хто-то можа быць задзейнічаны на двух пасадах: г. зн. быць асвятляльнікам і акцерам, да прыкладу.

Я часта жыву ў доўг. Але часам за адзін здымачны дзень магу зарабіць 300-400 даляраў, гэта ў добрай рэкламе. У любым выпадку, на заводзе я б не працаваў. Не ведаю, здымаў бы там, пісаў што-то. Дарэчы, я як-то нават зарабляў відэа і вясельнай фатаграфіяй.

Можна вінаваціць усіх ва ўсім, а можна паспрабаваць памяняць прафесію, зрабіць яшчэ што-то, рухацца і пачаць з сябе.

Цікава правесці час дапаможа дадатак Афіша TUT.BY для Android і iPhone: кіно, канцэрты, выставы, спектаклі, вечарыны, фестывалі – усе падзеі ў тваім горадзе!

По материалам: TUT.BY