Кароткая гістарычная даведка пра музей

У 1924 г. быў заснаваны Бабруйскі краязнаўчы музей. Яго першым дырэктарам стаў  Славін  Цодык Якаўлевіч  аматар-краязнаўца, выхадзец Глускай воласці Бабруйскага павета. Нарадзіўся Цодык Якаўлевіч  у 1887 г. З 1920 гады ён працаваў бібліятэкарам у дзіцячым аддзяленні гарадской бібліятэкі.

У адпаведнасці з рашэннем гарадскога кіраўніцтва ў 1924 г. для музея адвялі невялікі драўляны будынак, якое знаходзілася ў двары дзіцячай бібліятэкі. Ц.Я.Славіну было даручана ўзначаліць працу па стварэнні Бабруйскага краязнаўчага музея. У 1927 гады ў горадзе праводзілася вялікая экспазіцыя дасягненняў народнай гаспадаркі Бабруйска за гады савецкай улады і вялікая частка экспанатаў з гэтай выставы была падорана музею.

У 1930 году, па рашэнні гарвыканкама, музею адводзіцца новы будынак па вуліцы Пушкіна, 145 (гэта быў асабняк, пабудаваны ў 1912 году). Тым часам у музеі вядзецца вялікая і інтэнсіўная праца накіраваная на стварэнню новай экспазіцыі і павелічэнню музейнага фонду. Былі адкрыты новыя аддзелы: аддзел рэлігіі, прамысловасці і гістарычны аддзел. У гэтым будынку музей працягваў працаваць да пачатку ВАвы. Лёс Ц.Я.Славіна, вялікага энтузіяста музейнай справы, склалася трагічна. Яго абвінавацілі ў контррэвалюцыйным выступе, у захоўванні контррэвалюцыйных кніг і 6 жніўня 1937 гады Славін быў арыштаваны. Цодык Якаўлевіч загінуў у адным з лагераў Гулага. Пазней ён быў рэабілітаваны пасмяротна.

Вывучаючы дакументальныя матэрыялы па гісторыі музея (газета «Камуніст» ад 6.03.1940 г.) мы пазнаём, што музей быў тым часам краязнаўчым, ён стаў папулярным не толькі ў нашым горадзе і раёне, але і ў рэспубліцы. Фонд музея налічваў больш трох тысяч адзінак захоўвання. Растуць і выдаткі з бюджэту горада на ўтрыманне матэрыяльна-тэхнічнай базы музея і ўдасканаленне экспазіцыі. Калі ў 1937 г. яны складалі 24 тыс. рублёў, то ў 1940 г. – ужо 42 тыс. рублёў.

Праводзіцца вялікая экскурсійная праца. У 1939 г. музей наведала каля 27 тысяч чалавек. Сярод іх шмат экскурсантаў са Слуцкага, Глускага, Кіраўскага, Жлобінскага і іншых раёнаў. У гады акупацыі горада нямецка-фашысцкімі захопнікамі будынак быў разбурана, экспанаты разрабаваны і большасць матэрыялаў, якія захоўваліся ў даваенным музеі, апынуліся згубленымі для бабруйчан назаўжды. Новы этап станаўлення і развіцці Бабруйскага краязнаўчага музея даводзіцца на паваенны перыяд. У музейным архіве маецца копія рашэння Рады па справах рэлігій пры СНК БССР пра перадачу рымска-каталіцкага касцёла ў г. Бабруйску ў распараджэнне Бабруйскага гарвыканкама для месцавання ў ім абласнога музея (з 1944 г. наш горад стаў абласным цэнтрам).

У паваенныя гады ў будынку касцёла месцаваліся перасоўныя і сталыя выставы. А для месцавання дзейснай экспазіцыі музею быў адведзены хата, пабудаваны ў 1914 г. і які належаў да рэвалюцыі ўладальніку аднаго з цагельняў Розенбергу (вул. Пушкіна, 163).

У даваенны перыяд гэты будынак быў жылой хатай. Тут і абгрунтаваўся на доўгія гады Бабруйскі краязнаўчы музей, гісторыю якога можна вывучаць па кнізе загадаў, змешчаных на захоўванні ў навуковым архіве музея. Загад № 13 па Бабруйскім абласным гісторыка-краязнаўчым музеі ад 24 ліпеня 1945 г. паведамляе: «З гэтага дня лічыць дазволеным дзень адкрыцця музея для наведвальнікаў». З ліквідацыяй Бабруйскай вобласці і ўваходжаннем Бабруйска ў склад Магілёўскай вобласці з лютага 1954 г. музей стаў звацца «Бабруйскі міжраённы краязнаўчы музей».

У 1965-1966 гг. праведзены капітальны рамонт будынка (дырэктар Филиппова Сцефанія Міхайлаўна), а з 1967 г. пачалося афармленне новай экспазіцыі музея. Пры гэтым шырока выкарыстоўваліся музейныя экспанаты, комплексы матэрыялаў, карпатліва сабраныя дасведчанымі музейнымі працаўнікамі ў паваенныя гады.

Час ішоў, з гадамі павялічвалася колькасць сабраных музейных экспанатаў, назапашваўся вялікі навуковы, архіўны матэрыял. Неабходна было перагледзець і ўтрыманне экспазіцыі, адбіўшы змены ў жыцці грамадства і гарады ў прыватнасці. Наспела неабходнасць будаўніцтва новага будынка для краязнаўчага музея. У сувязі з гэтым выканаўчым камітэтам Бабруйскай гарадской Рады народных дэпутатаў у траўні 1988 г. было прынята рашэнне пра дазвол аддзелу культуры гарвыканкама праектавання-рэканструкцыі будынка, размешчанага ў цэнтры горада па вул. Сацыялістычнай, 56/40 – помніка архітэктуры ХХ стагоддзі (асабняк 1910 г.). У гэтым жа году быў распрацаваны праект, які ўлічваў запатрабаванні калектыва музея і будучых наведвальнікаў.

З 1 кастрычніка 1996 гады музей размяшчаецца ў новым будынку па адрасе вул. Сацыялістычная 56/40. Агульны пляц музея складае 1343 м2, экспазіцыйная – 668,9 м2, пляц захоўвання фондаў 95,4 м2. У музеі два паверху. Маецца 10 экспазіцыйных зал, 5 фондавых пакояў, лекцыйная зала на 40 пасадкавых месцаў, бібліятэка, 4 кабінета супрацоўнікаў, кабінет дырэктара. Дырэктар музея – Артемчык Наталля Пятроўна працуе ў дадзенай пасадзе з 24.09.1987 г. Аўтар праекта мастацкага афармлення экспазіцыі музея – заслужаны працаўнік культуры Беларусі Э.К.Агуновіч. Удзел у афармленні экспазіцыі прынялі чальцы Бабруйскай гарадской арганізацыі БСХ: В.А.Колтыгін, Ю.І.Нічыпараў, А.А.Концуб, Э.А.Белогуров, О.І.Савічев, І.І.Данільчэнко, В.М.Рубцоў, С.Т.Абрамаў. Непасрэднымі выканаўцамі мастацка-афарміцельскіх прац сталі бабруйскія прафесійныя мастакі: В.Н.Гавріленко, О.В.Гавріленко, Л.В.Савічэва, Я.О.Савічэв, Т.С.Абрамаў, В.П.Лікман, В.І.Ларіков, А.П.Солдатенко, Г.В.Іванаў, Е.Ю.Никифорова, Г.М.Шевструк.

Вялікая мэтанакіраваная праца па падборы экспазіцыйных матэрыялаў, складанню тэматыка-экспазіцыйных планаў была ажыццёўлена калектывам навуковых супрацоўнікаў музея (Фіялетавы Ўладзімір Сяргеевіч, Ярмакоў Барыс Паўлавіч, Міщенков Віталь Фёдаравіч, Ліцкевіч Святлана Юр’еўна, Горбель Наталля Васільеўна). У гэтым ім вялікую дапамогу аказалі кансультанты Герман Мікалаевіч Мальцев, доктар філалагічных навук Аляксей Міхайлавіч Ненадовец, кандыдат гістарычных навук Міхась Іванавіч Лошенков.

У 1995 – 1999 гг. у мэтах стварэння экспазіцыі аддзела археалогіі краю былі арганізаваны і праведзены археалагічныя раскопкі 8 помнікаў археалогіі Бобруйщины пад кіраўніцтвам навуковых супрацоўнікаў Інстытута Гісторыі НАН Беларусі: М.І.Лошенкова, Л.В.Дучіц, А.В.Ільютік, Н.Н.Дубіцкой, Н.Н.Крівольцевіча, В.П. Ксензова, І.Н.Езепенко Ў выніку плённага супрацоўніцтва з археолагамі музеем атрыманы новыя экспанаты, якія дазваляюць асвятліць гісторыю краю каменнага, бронзавага, жалезнага стагоддзяў і ранняга сярэднявечча.

Па матэрыялах археалагічных раскопак у Бабруйскам краязнаўчым музеі былі арганізаваны I і II Бабруйскія навукова-практычныя краязнаўчыя канферэнцыі ”Бабруйшчына ў мінулым”, вынікі якіх былі абагульнены і апублікаваны ў складанках навуковых прац “Старажытнасці Бабруйшчыны”. У красавіку 2007 г. ва УК «Бабруйскі краязнаўчы музей» адбылася III Бабруйская навукова-практычная краязнаўчая канферэнцыя «Бабруйшчына ў мінулым» па тэме: «Бабруйская крэпасць. Гісторыя. Сучасны стан. Перспектывы развіцця».

З 1 снежня 2005 г. музей здабыў статут юрыдычнай асобы, мае свой Статут і назва ўстанова культуры «Бабруйскі краязнаўчы музей».

Вялікая ўвага калектывам музейных працаўнікоў надаецца і збору матэрыялаў па гісторыі краю, пра развіццё сучаснага горада, пра дасягненні бобруйчан у вобласці культуры, папулярызацыі ведаў пра Заслужаныя, Народныя, узорныя калектывы, перамогах нашых землякоў у творчых конкурсах, фэстах, пра культурныя сувязі і паездках нашых прафесійных і самадзейных творчых калектываў у далёкае і блізкае замежжа.

Бабруйскі краязнаўчы музей – гэта 15734 прадметаў асноўнага фонду, 19012 прадметаў навукова – дапаможнага фонду. Асноўны фонд музея складаюць прадметы 28 музейных калекцый: «Археалогія», «Боепрыпасы і часці зброі», «Бонистика», «Вексилология», «Ваенная амуніцыя», «Графіка», «Дакументы», «Дэкаратыўна-прыкладнае мастацтва», «Жывапіс», «Кераміка», «Механізмы і дэталі механізмаў», «Нумізматыка», «Адзежа», «Прылады працы і прыстасаванні», «Агнястрэльная зброя», «Друкаваныя выданні», «Прадметы побыту», «Прадметы з утрыманнем каштоўных металаў», «Прыборы і апараты», «Природоведческая калекцыя», «Скульптура», «Сфрагістыка», «Фалерыстыка», «Фонодокументы» «Фотадакументы», «Халодная зброя», «Шкло», «Іншыя калекцыі».

Я визажист
Scroll Up